Nderi, besa dhe besimi: Qasje gjuhësore antropologjike ndaj vlerave morale dhe fetareReport as inadecuate




Nderi, besa dhe besimi: Qasje gjuhësore antropologjike ndaj vlerave morale dhe fetare - Download this document for free, or read online. Document in PDF available to download.

1 Institut de Sociologie et d-Anthropologie

Résumé : Cet article explore essentiellement l-intérêt et l-éventualité de procéder à des analyses d-histoire sémantique des termes du vocabulaire des institutions qui servent à exprimer les notions d-honneur et de croyance. Cette analyse permet notamment d-entreprendre une approche comparative dans la perspective croisée de l-anthropologie historique et linguistique qui peut s-avérer cruciale pour une nouvelle appréhension du rapport entre les valeurs sociales de la morale et de la religion. Pour désigner la religion aussi bien que la croyance les Albanais utilisent des termes qui tirent leur origine dans le même fond commun indo-européen avec les termes latins ou grecs anciens équivalents. Mais à la même souche d-autres mots restent attachés en albanais, qui désignent les valeurs morales de l-honneur comme le serment et la parole donnée aussi bien que les stratégies d-alliance matrimoniale. Autant dire que les termes de ce champ lexical dénotent des notions qui apparaissent cruciales pour comprendre le fonctionnement du groupe social, familial et parental, ainsi que celui de la société tout entière. Il devient possible alors de mieux comprendre l-expression de cette notion fondamentale qui repose non seulement sur un code de l-honneur très strict, mais aussi sur des structures lignagères fortement prégnantes, sur la primauté de la filiation et des liens du sang, mettant en œuvre une responsabilité collective dans les mécanismes complexes des systèmes d-alliance et de vengeance. Parallèlement, pour comprendre les valeurs morales aussi bien que la nature de la religion chez les Albanais, il ne faut pas partir de la subjectivité d-une croyance ou de l-objectivité d-un savoir, mais de la relation que les discours de l-honneur et les pratiques sociales instaurent entre les hommes. Foi et religion ne sont que la vertu de l-honneur, le poids de la croyance et de la confiance en la parole donnée.

Résumé : Ky artikull eksploron mundësinë dhe interesin për të analizuar historisë semantike të termave të fjalorit të institucioneve që shërbejnë për të shprehur nocionet e nderit dhe besimit. Kjo analizë mundëson një qasje krahasuese në perspektivën e ndërthurur të antropologjisë historike dhe gjuhësore që mund të jetë themelore për të kuptuar raportet ndërmjet vlerave sociale të moralit dhe të fesë. Për të emërtuar fenë dhe besimin, shqiptarët përdorin terma që kanë të njëjtin trung të përbashkët indoeuropian me termat e latinishtes dhe të greqishtes së vjetër. Por edhe fjalë të tjera, që tregojnë vlerat morale të nderit, si betimi dhe fjala e dhënë, si edhe strategjitë për aleanca martesore, mbeten të lidhura me të njëjtat burime në shqip. Në këtë mënyrë, termat e kësaj fushe leksikore tregojnë nocione që janë të rëndësishme për të kuptuar funksionimin e grupit social, familjar e farefisnor, si edhe atë të gjithë shoqërisë. Kështu bëhet e mundur të kuptohet më mirë shprehja e këtij nocioni themelor që mbështetet jo vetëm mbi një kod nderi tepër të rreptë, por edhe mbi struktura farefisnore shumë të forta, mbi përparësinë e fisit e të lidhjeve të gjakut dhe që përfshijnë përgjegjësinë kolektive në mekanizmat komplekse të sistemeve të aleancave dhe hakmarrjeve. Paralelisht, për të kuptuar vlerat morale si edhe natyrën e fesë tek shqiptarët, nuk duhet të nisemi nga subjektiviteti i një besimi apo objektiviteti i një dijeje, por nga marrëdhënia që parimet për nderin dhe praktikat sociale vendosin midis njerëzve. Besimi dhe feja janë thjesht virtyte të nderit, pesha e besimit në fjalën e dhënë.

Mots-clés : Albanais anthropologie linguistique honour croyance confiance religion





Author: Albert Doja -

Source: https://hal.archives-ouvertes.fr/



DOWNLOAD PDF




Related documents